Dziś w Nagasaki

Historia Takashiego i Midori Nagai jest w tajemniczy sposób związana z całą historią chrześcijaństwa w Japonii, którego bijące serce zawsze znajdowało się w Nagasaki. Wszystko, co wydarzyło się w Japonii na przestrzeni czterech stuleci – począwszy od działalności misjonarzy jezuitów, poprzez tysiące męczenników i Ukrytych Chrześcijan – zdaje się zbiegać w historii ich życia.

Miasto Nagasaki do dziś obfituje w liczne świadectwa tej historii, która w Takashim i Midori znajduje swój jasny owoc rozkwitły po niewyobrażalnej tragedii bomby atomowej i potwierdza, że krew męczenników jest zasiewem wspólnoty chrześcijańskiej.

Nyokodō

Muzeum Pamięci

Międzynarodowy Cmentarz w Sakamoto

Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Urakami

Klasztor-Muzeum Ojca Kolbego i Matka Boża z Lourdes

Historyczne miejsca chrześcijan w Japonii

Nyokodō

Nyokodō, co dosłownie oznacza „Sanktuarium jak siebie samego”, to chatka o powierzchni czterech metrów kwadratowych, w której Takashi Paolo Nagai spędził wraz z dwojgiem dzieci ostatnie trzy lata swojego życia, od 1948 do 1951 roku, przykuty do łóżka przez białaczkę i żyjąc w dobrowolnym ubóstwie ewangelicznym. Znajduje się w Urakami, w miejscu, gdzie mieszkał z żoną Midori Mariną Moriyamą od 1934 roku, roku ich ślubu, aż do dnia zniszczenia przez bombę atomową 9 sierpnia 1945 roku.

Nagai był jednym z pierwszych mieszkańców Nagasaki, którzy już w październiku 1945 roku postanowili powrócić, aby ponownie zaludnić i ożywić Urakami. Chciał zamieszkać w miejscu, gdzie urodziła się i zmarła jego żona Midori oraz gdzie przed nimi przez siedem pokoleń żyli przodkowie rodziny Moriyama, będący przywódcami wspólnoty Ukrytych Chrześcijan – ludu liczącego około 3000 wiernych, którzy przez dwa stulecia okrutnych prześladowań ze strony rządu samurajów przekazywali wiarę katolicką w ukryciu.

W 1948 roku, gdy polecił swoim przyjaciołom stolarzom z Bractwa św. Wincentego wybudować bardzo ubogie Nyokodō, już chory Takashi Nagai osiągnął znaczne dochody ze sprzedaży swoich książek. W swojej książce „Myśli z Nyokodō” tak wyjaśniał decyzję o życiu w całkowitym ubóstwie:

„Zatrzymuję dla siebie tylko to, co jest mi niezbędne do życia na podstawowym poziomie, tak jak moi sąsiedzi, a to, co pozostaje, przeznaczam na rozwój kultury w mojej dzielnicy. Nie jestem przecież jedynym tutaj, na tej atomowej ziemi, który żyje w ubóstwie […] Wszyscy moi sąsiedzi są tak samo biedni. Każda rodzina musi pracować dniem i nocą, by ledwie się utrzymać […] wszyscy z trudem wiążą koniec z końcem. Jak mógłbym ja jeden żyć w luksusie? Nieważne, ile pieniędzy przynosi mi sprzedaż moich książek […] Jeśli uznamy, że jedynym celem, dla którego niektórym dane jest tak wiele, jest oddanie tego na służbę bliźnim, wtedy nie można powiedzieć, że plan Nieba jest niesprawiedliwy […] Oto niektóre z rzeczy, które należy jak najszybciej odbudować: kościół, szkoły, przedszkola, sierociniec, szpital, ośrodek wspólnotowy dla mieszkańców. Potrzeba także wielu pieniędzy, aby oczyścić dzielnicę ze spalonych ruin, zasadzić drzewa, odtworzyć kwitnące ogrody i place zabaw dla dzieci. Jakąkolwiek sumę zarobimy, nigdy nie będzie ona wystarczająca.”

Nyokodō
Adres: 22-6 Uenomachi, Nagasaki, 852-8113, Japonia

Muzeum Pamięci

Muzeum Pamięci Takashiego Nagai znajduje się obok Nyokodō, w miejscu, gdzie Takashi wybudował małą bibliotekę dla dzieci z Urakami, którą nazwał „Nasze Pudełko z Książkami”. Na dolnym poziomie muzeum mieści się stała wystawa pamiątek po Takashim i Midori Nagai, obejmująca liczne fotografie, autorskie rysunki Takashiego Nagai oraz różaniec Midori, który Takashi odnalazł w ruinach ich domu, w miejscu, gdzie znajdowała się kuchnia. Koraliki różańca były całkowicie rozsypane, a jedynie metalowy krzyżyk pozostał nienaruszony. Na tej podstawie Nagai zrozumiał, że Midori zmarła, trzymając w dłoniach krzyż i odmawiając różaniec.

Na górnym piętrze do dziś znajduje się biblioteka publiczna, tak jak bardzo pragnął tego Takashi.

Powyższe zdjęcia przedstawiają: różaniec Midori odnaleziony przez Takashiego w ruinach ich domu; „Nasze Pudełko z Książkami”, małą bibliotekę zbudowaną przez Takashiego; rysunek Takashiego przedstawiający zniszczoną Katedrę, dziś eksponowany w Muzeum; jedno z wielu zdjęć prezentowanych na wystawie w Muzeum Pamięci.

Muzeum Pamięci
Strona internetowa: https://nagaitakashi.nagasakipeace.jp/japanese/
Adres: 22-6 Uenomachi, Nagasaki, 852-8113, Japonia

Międzynarodowy Cmentarz w Sakamoto

Grób Midori Mariny Moriyamy († 9-8-1945) oraz Takashiego Paolo Nagai († 1-5-1951) znajduje się na Międzynarodowym Cmentarzu w Sakamoto.

Międzynarodowy Cmentarz w Sakamoto
Adres: 24-5 Mezamemachi, Nagasaki, 852-8105, Japonia

Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Urakami

Po niemal trzech stuleciach krwawych prześladowań, okrutnych tortur i egzekucji, w 1873 roku rząd Japonii w końcu zniósł zakaz wyznawania religii chrześcijańskiej. Ostatni ocalali spośród Ukrytych Chrześcijan, którzy z narażeniem życia zachowali i przekazywali wiarę w ukryciu, zaczęli własnymi rękami i z własnych oszczędności budować liczne kościoły w miejscach, gdzie ich wspólnoty żyły przez wieki. Spośród wielu wzniesionych świątyń kościół w Urakami był najbardziej okazały. Został konsekrowany w 1914 roku i poświęcony Niepokalanemu Poczęciu Najświętszej Maryi Panny, lecz dopiero w 1925 roku ukończono budowę dwóch wież dzwonniczych. Był to największy kościół na całym Wschodzie. W 1945 roku Urakami stało się epicentrum wybuchu bomby atomowej, a kościół został całkowicie zniszczony.

24 grudnia 1945 roku Takashi Nagai wraz ze swoimi przyjaciółmi odnalazł wśród ruin mniejszy z dwóch dzwonów, jedyny, który pozostał nienaruszony. Zawiesili go na prowizorycznej konstrukcji i tego samego wieczoru wprawili w ruch, aby ogłosić Wigilię Bożego Narodzenia. Z tego wydarzenia Nagai zaczerpnął tytuł swojej pierwszej książki: „Dzwony Nagasaki”.

Kościół był jednym z pierwszych obiektów, których odbudowie Takashi Nagai i mieszkańcy Urakami poświęcili się od razu. W latach 60. stał się katedrą diecezji Nagasaki.

W katedrze do dziś przechowywana jest głowa tzw. Zbombardowanej Madonny, za którą kryje się poruszająca historia. Drewniana figura Maryi Niepokalanej, wysoka na dwa metry i wykonana we Włoszech lub być może w Hiszpanii, została podarowana wspólnocie chrześcijańskiej w Nagasaki przez ambasadora Hiszpanii D. Ulibarriego w 1929 roku. Ustawiono ją na ołtarzu wielkiego kościoła i wraz z całym budynkiem została dotknięta wybuchem 9 sierpnia 1945 roku.
W październiku tego samego roku ojciec Kaemon Noguchi, japoński żołnierz i katolicki kapłan pochodzący z Urakami, modlił się wśród ruin kościoła w nadziei odnalezienia namacalnej relikwii i odnalazł głowę figury – jedyną część, która, choć oszpecona, pozostała nienaruszona. Zab rał ją ze sobą do swojego klasztoru trapistów w Hakodate, na Hokkaido (północ Japonii), gdzie przechowywał ją przez 30 lat.
W 1975 roku ojciec Kaemon Noguchi powrócił do Nagasaki, aby zwrócić Madonnę, i przekazał ją swojemu kuzynowi, profesorowi Yakichiemu Kataoce, bliskiemu przyjacielowi i biografowi Takashiego Nagaia. Ten przechowywał ją przez 15 lat na uniwersytecie Junshin Daigaku Tanki, ponieważ nie było jeszcze odpowiedniego miejsca, by ją umieścić.
W 1990 roku Takeshi Kawazoe, proboszcz kościoła w Urakami, już wówczas Katedry w Nagasaki, wyraził pragnienie poznania historii odnalezienia figury. Ojciec Noguchi napisał więc list do kościoła, opowiadając jej dzieje. Profesor Kataoka, dowiedziawszy się o tym, zwrócił relikwię kościołowi, który przechowywał ją w domu parafialnym katedry.
W 2005 roku, z okazji 60. rocznicy zrzucenia bomby atomowej, parafia przekształciła południowy transept w kaplicę specjalnie przeznaczoną do umieszczenia głowy figury Zbombardowanej Madonny. W tej kaplicy 24 listopada 2019 roku papież Franciszek celebrował Eucharystię podczas swojej podróży apostolskiej do Japonii i tam do dziś jest ona czczona.
Zbombardowana Madonna jest okresowo noszona w procesji po całym świecie jako symbol Pokoju.

Powyższe obrazy przedstawiają: Katedrę zniszczoną przez wybuch nuklearny; dzwon kościoła Santa Maria, który „przetrwał” zniszczenie i został wydobyty z gruzów przez przyjaciół Takashiego Nagaia; tymczasowy drewniany kościół wzniesiony obok ruin, jedno z pierwszych dzieł użyteczności publicznej odbudowanych przez lud Urakami; Madonnę Bomby.

Katedra Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej w Urakami
Strona internetowa: http://www1.odn.ne.jp/uracathe/
Adres: 1-79 Motoomachi, Nagasaki 852-8112, Japonia

Klasztor-Muzeum Ojca Kolbego i Matka Boża z Lourdes

Ojciec Maksymilian Kolbe (1894–1941) przybył do Nagasaki wraz z kilkoma współbraćmi w kwietniu 1930 roku i założył klasztor Mugenzai-no-Sono na górze Hikosan, około pięciu kilometrów na wschód od miasta. Już w maju tego samego roku rozpoczęli wydawanie czasopisma Seibo-no-Kishi (Rycerz Niepokalanej). Przy klasztorze ojciec Kolbe polecił zbudować replikę groty Matki Bożej z Lourdes.

W 1935 roku Takashi Nagai miał okazję odwiedzić ojca Kolbego w jego klasztorze i wykonał mu zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, ponieważ cierpiał on na gruźlicę płuc. W tych samych latach Nagai był członkiem bractwa św. Wincentego w Nagasaki, które regularnie gromadziło się w tym klasztorze na ćwiczenia duchowe.

W 1936 roku ojciec Kolbe powrócił do Polski i, jak wiadomo, w 1941 roku został osadzony w obozie koncentracyjnym Auschwitz (numer obozowy 16670) i stracony.

W 1945 roku, w następstwie wybuchu bomby atomowej, bracia zakonni przeznaczyli klasztor Mugenzai-no-Sono na schronienie dla licznych sierot z Nagasaki, którym udzielali gościny przez wiele lat.

W latach 1947–1951 Takashi Nagai opublikował kilka artykułów w czasopiśmie „Rycerz Niepokalanej”.

20 września 1945 roku, około półtora miesiąca po wybuchu bomby atomowej, Takashi Nagai zaczął odczuwać poważne objawy choroby popromiennej, spowodowanej uszkodzeniem szpiku kostnego przez promieniowanie. Rana, którą odniósł w lewej skroni, ponownie zaczęła obficie krwawić i wpadł w stan bliski śpiączki, gdy niemal wykrwawiał się na śmierć.
Teściowa podała mu wodę święconą ze źródła w Lourdes ojca Kolbego, a Takashi Nagai opowiada, że w tym momencie usłyszał głos kobiety, który powiedział mu, aby modlił się do ojca Kolbego. Uczynił to, a rana nagle przestała krwawić i zaczęła samoistnie się goić.

Dziś na terenie klasztoru Mugenzai-no-Sono znajduje się muzeum pamiątek i świadectw ojca Kolbego, w którym wystawione są również niektóre dokumenty Takashiego Nagaia. Można także odwiedzić grotę Matki Bożej z Lourdes, której woda umożliwiła cud, jakiego doświadczył Nagai.

Powyższe obrazy przedstawiają: celę ojca Maksymiliana Kolbego wewnątrz klasztoru; ojca Kolbego wybierającego czcionki do druku czasopisma „Rycerz Niepokalanej”; zaświadczenie lekarskie ojca Kolbego sporządzone przez Takashiego Nagaia, wystawione w klasztorze-muzeum.

Klasztor-Muzeum Ojca Kolbego i Matki Bożej z Lourdes
Adres: 1 Chome Hongouchi, Nagasaki 850-0012, Japonia

Historyczne miejsca chrześcijan w Japonii

Miasto Nagasaki było kolebką chrześcijaństwa w Japonii oraz miejscem, które zachowało wiarę podczas długich wieków prześladowań.

Począwszy od 1549 roku, kiedy św. Franciszek Ksawery przybył do Kagoshimy, i przez kolejne osiemdziesiąt lat chrześcijaństwo bardzo szybko rozprzestrzeniało się w Japonii. W ciągu kilku dziesięcioleci liczba ochrzczonych osiągnęła około 600 000 osób, z których większość mieszkała w Nagasaki i okolicznych regionach. Nagasaki było znane w Europie jako „Rzym Wschodu”, ponieważ było całkowicie chrześcijańskie i posiadało bardzo wiele kościołów.
W latach 1614–1633 prześladowania chrześcijan stały się niezwykle brutalne i w Nagasaki, na wzgórzu Nishizaka, które było jego centralnym i najwyższym punktem, dokonano wielu egzekucji jako przestrogi. Wszystkie kościoły zostały zniszczone, a misjonarze wypędzeni lub zabici. W nielicznych dostępnych dokumentach odnotowano co najmniej 5 000 egzekucji, choć uważa się, że liczba chrześcijańskich męczenników była znacznie większa.
Przez 250 lat, od pierwszych dziesięcioleci XVII wieku aż do 1873 roku, chrześcijaństwo było całkowicie zakazane w Japonii, a wierni z rejonu Nagasaki potajemnie wyznawali swoją wiarę, nie mając już kościołów, kapłanów ani sakramentów, z wyjątkiem chrztu, którego udzielali sobie sami. Był to lud tzw. Ukrytych Chrześcijan.
W 1863 roku kapłani chrześcijańscy powrócili do Nagasaki i założyli kościół w Ōura. W 1865 roku 3500 Ukrytych Chrześcijan z Urakami ujawniło swoją obecność ojcu Bernardowi Petitjeanowi, francuskiemu kapłanowi z kościoła w Ōura. Po wykryciu przez rząd zostali uwięzieni w obozach internowania i poddani torturom. Wielu z nich zmarło.
Dopiero w 1873 roku zniesiono zakazy dotyczące chrześcijaństwa i więźniowie mogli powrócić do Urakami oraz ponownie zaludnić swoje wioski. Przywódcami wspólnoty Ukrytych Chrześcijan z Urakami przez siedem pokoleń byli pierworodni z rodziny Moriyama, z której wywodziła się Marina Midori. To w domu, z którego Moriyamowie kierowali tymi wspólnotami, urodziła się Midori, która żyła jako żona Takashiego i zmarła 9 sierpnia 1945 roku. W tym samym miejscu Takashi polecił zbudować Nyokodō.
W 2018 roku UNESCO wpisało na Listę Światowego Dziedzictwa 22 miejsca związane z Ukrytymi Chrześcijanami w Japonii, w tym kościół w Ōura oraz wiele wiosek powstałych na archipelagu wysp Gotō (zatoka Nagasaki) w czasie wieków prześladowań (Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region – UNESCO World Heritage Centre; Siti Patrimonio mondiale dell'umanità | Travel Japan | JNTO).

Miejsca polecane

Dziś można odwiedzić wiele miejsc związanych z tą historią pełną wiary, męczeństwa i nadziei.

Kościół w Ōura

Jest to najstarszy kościół w Japonii i miejsce, w którym Ukryci Chrześcijanie z Urakami ujawnili się ojcu Bernardowi Petitjeanowi po 250 latach życia w ukryciu.

Strona internetowa: https://nagasaki-oura-church.jp/
Adres: 5-3 Minamiyamatemachi, Nagasaki 850-0931, Japonia

Muzeum Dwudziestu Sześciu Męczenników z Nagasaki

Muzeum przechowuje liczne relikwie i pamiątki historyczne związane z ponad 5000 męczenników Japonii, misjonarzami XVI i XVII wieku oraz Ukrytymi Chrześcijanami. Znajduje się na wzgórzu Nishizaka, miejscu wielu egzekucji, gdzie wznosi się pomnik męczenników św. Pawła Miki i 25 Towarzyszy (zdjęcie po lewej).

Strona internetowa: http://www.26martyrs.com/
Adres: 7-8 Nishizakamachi, Nagasaki 850-0051, Japonia

Wioski Ukrytych Chrześcijan na wyspach Gotō

Pięć wysp Gotō tworzy archipelag położony u wybrzeży zatoki Nagasaki. W XVIII wieku osiedliło się tam około 3000 Ukrytych Chrześcijan, aby móc prowadzić życie wiary w ukryciu, z mniejszym ryzykiem wykrycia. Znajdują się tam dawne wioski Ukrytych Chrześcijan, a dziś wyspy te są wzbogacone o piękne kościoły zbudowane w XIX wieku, tuż po legalizacji wiary chrześcijańskiej.

„Przejście Dziewicy”

Le vicende di martirio degli ultimi cristiani nascosti di Urakami, da cui discende Marina Midori Moriyama, sono raccontate da Takashi Paolo Nagai nel libro “Il Passo della Vergine”, disponibile in italiano, inglese e francese nella pagina “Letture Consigliate”.